Home
Steeds meer mensen laten een boek vrij

Laat eens een boek achter in de openbare ruimte

PIETER ANKO DE VRIES

Leeuwarden - Op het station van de Nederlandse Spoorwegen in Leeuwarden heb ik vergeefs gezocht naar een boek. Toch moeten er zeven liggen, waaronder mijn grote favoriet De naam van de roos van Umberto Eco.

Ik ben benieuwd om welke versie het gaat. Misschien wel die met dat prachtige nawoord van de auteur over postmodernisme. Hij zegt daarin dat je zelfs niet meer zoiets intiems als "ik hou van jou" kan zeggen, zonder dat je daarmee verwijst naar een andere auteur of iemand die dat al eens eerder heeft gezegd. Dat je zelfs bij zulke grote woorden niet iets van jezelf zegt, maar dat je citeert. Dat was voor mij als bijna-volwassene destijds een enorme en verontrustende schok.

Ik zoek het boek niet in de stationskiosk van Bruna, maar gewoon ergens op het perron of een zitbank, want daar moet 'ie liggen. Neergelegd door Joost van Ras uit Pieterburen. Maar ik vind geen enkel boek. Misschien heeft een zwerver ze meegenomen, of een schoonmaker, of een conducteur.

Steeds meer mensen laten een boek achter in de openbare ruimte. Op een station, in een kroeg, op een toilet, een bankje in het park. De vinder kan het boek lezen en het vervolgens op een andere plaats achterlaten voor de volgende. Zodra je een boek hebt gelezen, meld je op internetsite bookcrossing.com waar je het hebt gevonden en hoe het werk je is bevallen. Het heeft iets spannends: een boek dat je hebt gelezen en dat je wel kwijt wilt, "vrij" te laten en later bijhouden wat er mee gebeurt. Het is in ieder geval leuker dan het boek bij het oud papier gooien of het aan de tweede-handswinkel te verkopen.

Bookcrossing.com is een wereldwijde gratis bibliotheek, waarin je precies kunt bijhouden waar ter wereld uiteindelijk het boek belandt dat je hebt gedoneerd. De bedenker van bookcrossing.com is de Amerikaan Ron Hornbaker. Hij noemt zijn initiatief ,,lees en laat los’’. Hornbaker, die eigenaar is van een softwarebedrijf, noemt bookcrossing.com de labor-of-love , het liefdewerk van zijn firma.

Bookcrossing.com is gratis en kan door iedereen worden bezocht. Hornbaker heeft het over het ‘bevrijden’ van boeken. Het achterlaten van een boek is voor hem net zoiets als het loslaten van een heliumballon met een kaartje eraan, of een briefje in een fles in de zee achterlaten. Je weet nooit waar die terechtkomt en of je ooit een reactie krijgt van de vinder. Internet maakt het mogelijk direct de reis te volgen die je boek aflegt.

Je kunt aan het boek zien dat je vindt of het toevallig is achtergelaten, of dat het toebehoort aan de wereldwijde bibliotheek. Het boek heeft een stickertje waarop het woord BookCrossing staat, en de Engelse tekst "Ik ben gratis, pak me op, lees me en laat me weer los". "Wil je weten waar ik ben geweest? Wil je weten wie me hier heeft neergelegd?" En dan een verwijzing naar de website. Het is de bedoeling dat je na de vondst meldt waar je het boek hebt gevonden en waar je hem na lezing weer hebt neergelegd.

Bookcrossing.com is een geweldige site. Je kunt titels van boeken intikken en dan kijken waar je deze werken kunt vinden. De site heeft 68.503 leden. Er zijn 180.450 geregistreerde boeken te vinden. De meeste boeken kom je tegen in de VS: meer dan 56.380. In Canada kun je bijna 9000 vrije boeken vinden. Nederland heeft meer dan 1200 exemplaren.

Maar deze getallen zeggen niet zoveel, de aantallen nemen met de dag toe. Maandelijks bezoeken 23 miljoen mensen de webpagina. Je kunt via de ingang hunt zoeken op land en plaatsnaam of treinstel. De site kan niet alleen een spannende speurtocht opleveren naar boeken, maar zij is ook een grote verzameling boekbesprekingen van iedereen die een boek heeft gelezen en zijn ideeën en gevoelens daarover wil delen met de wereld.

Hornbaker verwoordt dat zo: ,,Je kent het gevoel dat je soms een boek hebt gelezen dat tot je heeft gesproken, dat je heeft aangeraakt. Dit is een gevoel dat je wilt delen met iemand anders. Dat kun je doen op de site." Ik zou, als ik het boek van Eco zou hebben gevonden, iets hebben willen zeggen over de schok die het nawoord van het boek bij mij jaren geleden teweeg heeft gebracht. En dat ik daarna eigenlijk niet meer zonder een gevoel van onbehagen "ik hou van jou" kon zeggen tegen mijn vriendinnetje. En dat ik daarover boos en verdrietig was.